De bouwsector kampt met een slecht imago als vervuilende ruimtegebruiker, maar is juist ook een katalysator voor een schone, duurzame en klimaatadaptieve gebouwde omgeving.
De bouwsector kampt met een slecht imago als vervuilende ruimtegebruiker, maar is juist ook een katalysator voor een schone, duurzame en klimaatadaptieve gebouwde omgeving.
Ruimte: balans tussen natuur en bouw
Het belang van natuurbescherming en biodiversiteit is de afgelopen decennia sterk gegroeid. Dit zien we terug in wet- en regelgeving, zoals de Omgevingswet en de Wet natuurbescherming. Dit belang werd recent bevestigd door de Raad van State-uitspraak inzake intern salderen van stikstof. In dit krachtenveld heeft nieuwbouw niet meer vanzelfsprekend de hoogste prioriteit. Tegelijk zorgen inspraakprocedures voor veel vertraging in bouwprojecten. Deze situatie blijft ook richting 2040 bepalend in de strijd om de beperkte ruimte in Nederland.
De groeiende bevolking en de enorme bouwopgave staan op gespannen voet met die inspraak en strenge regelgeving. Rabobank pleit er daarom voor dat de overheid in de toekomst letterlijk en figuurlijk meer ruimte biedt aan nieuwbouw. Wel is duidelijk is dat de focus zal liggen op het beter benutten van bestaande voorraad en locaties, zoals door inbreiding, optoppen en de herbestemming van bestaande gebouwen. Dit vraagt van ondernemers dat zij alle opties voor nieuwbouw onderzoeken, inclusief woning delen, winkelruimten ombouwen, enzovoorts.
Milieu: elektrificatie van het materieel
De grootste uitstoot (CO2 en stikstof) in de bebouwde omgeving ontstaat door de productie van bouwmaterialen, verkeersbewegingen en energieverbruik tijdens de exploitatie van gebouwen. Bij de fysieke realisatie van bouwwerken is de stikstof-uitstoot beperkt. Wel ligt er ook voor ondernemers in de bouw een opgave om hun CO2- en stikstofvoetafdruk omlaag te brengen. Steeds meer opdrachtgevers zullen vragen om een lagere uitstoot tijdens de projectuitvoering. En (semi)overheden schrijven dat op dit moment al voor.
In de praktijk betekent dit voor ondernemers vooral een transitie naar emissieloze transportmiddelen en bouwmachines: van vrachtwagens tot heftrucks en zelfs zware graafmachines. Omdat dit grote investeringen vergt, kan dit materieel geleased worden. Alternatief is gezamenlijk met concullega’s te investeren en het materieel te delen. Deze elektrificatie zal hand in hand gaan met de randvoorwaarden van een robuuste laadinfrastructuur, sneller laden en een passende opslag(batterij)capaciteit.
Water: klimaatadaptieve bouw en lager verbruik
Op langere termijn zijn klimaatadaptieve gebouwen en infrastructuur essentieel om de gevolgen van hevige regenval en langdurige droogte te kunnen opvangen. Innovaties als waterdoorlatende bestrating, retentiedaken en geïntegreerde watersystemen helpen om wateroverlast te verminderen en water op te slaan voor droge periodes. Dit vraagt om een integratie van waterbeheer in het ontwerp en de bouw van nieuwe projecten.
Nederlandse overheden, drinkwaterbedrijven en waterschappen maken zich zorgen over mogelijke tekorten aan drinkwater. Vermindering van de vraag naar drinkwater in de gebouwde omgeving is een overheidsambitie waarvoor we al op korte termijn maatregelen mogen verwachten. In Nederland hebben we nog geen verplichting voor opvangen hemelwater (zoals in België) of grijswatersystemen. Een combinatie van beide systemen kan onderdeel van de oplossing zijn.
Emissieloos grondwerkzaamheden uitvoeren
Martens en Van Oord is een specialist in grootschalig grondverzet op het land, in het water en op de grens daartussen. Zowel in Nederland als in delen van Duitsland werkt het bedrijf aan diverse projecten in de grond-, weg- en waterbouw. De werkzaamheden worden met groot materieel zoals graafmachines en vrachtwagens uitgevoerd.
Sinds een aantal jaren investeert Martens en Van Oord ook in elektrisch materieel en laadvoorzieningen hiervoor. De elektrische materieelvloot van het bedrijf bestaat momenteel uit een aantal vrachtauto’s, graafmachines en een shovel. Binnenkort volgen nog een werkschip en twee baggerkranen. Op het hoofdkantoor in Oosterhout is een zware netaansluiting aanwezig voor het (snel)laden van zes zwaar elektrische materieelstukken en op projecten wordt bijvoorbeeld met behulp van een grote accucontainer een tijdelijk laadstation geplaatst.
Voor de aanleg van het tijdelijk spoor in Vught, onderdeel van project PHS Den Bosch – Vught, is er door hoofdaannemer BAM gekozen om de voorbereidende grondwerkzaamheden zoveel mogelijk emissieloos uit te voeren. Dit om de hinder van geluid, fijnstof en stank voor omwonenden te voorkomen. Martens en Van Oord voert deze werkzaamheden als partner van BAM uit.
Lees meer op www.mvogroep.nl
Lees meer over de andere belangrijke transities in deze sector:
> Circulariteit, grondstoffen & bouwmaterialen: naar een nieuwe bouweconomie;
> Technologie & industrialisatie: prefab, robotisering en de digitale revolutie;
> Personeel & organisatie: het juiste werk met de juiste mensen